Kan der verkeligt finnast ein komplétte, várigge og follt påliteligge lykke som ein gang for alle gjør heilt slutt på alt stress og útefredshéd som me oppléve?

Hvis der jørr, kan denna lykken oppnås gjønå menneskelige innsats aleina?

Og i så tilfelle, kan detta oppnås på ein follt og heilt harmlause måde?

 

Detta va kjernespørsmålå som fekk den kommande Buddha for snart 2600 år síå te å dra av gåre fra sine kjente og trygge omgívelser - og úd i skógen kor han sko gjør sin íhérdigge søgen som omsíder léda heilt fram te svárå på alle disse spørsmålå. Di endeligge svarå han nådde va at: Ja, der finns ein endelause lykke som sedde follstendigge stoppar for all útefredshéd og úro i menneskesinnet - Ja, denna lykken é oppnåeligge gjønå korrékte menneskeligge égeninnsats, og – Ja, den innsatsen som krévs é follstendigt harmlause og kultivéres gjønå údvikling av eksempláriske menneskeligge ferdighéder og kvalitéter.

 

Gjønå égenréaliséringå og den komplétte innsikten i alle disse spørsmålå, blei prinsen Siddhatta Gåtama - vår tíds Buddha, Den follt sjøloppvågne.

I di 45 årå som fulgte den ultimáte seieren og bánebrydane vekkelsen, dedikérte han resten av lívet te å hjelpa mangfåldigge andre inn på veien: både mennesker og ikkje-menneskeligge vésner – som sjøl klárte nå heilt fram te denna sáme grenselause frígjørande lykken.

Buddha etablérte íløb av sin 80-årige lévetíd ein godt forankra disiplín og tradisjón, som gjønå årås løb har spronge úd i di mange variantene og fortålkningane me finne i di úlíge Buddhistiske religiónene i dág.

Måden den unge Bodhisattaen – eller kommande Buddhaen klarte nå fram te svarå på di spørsmålå som hadde dréve han úd i sin égen søgen blei svért sentrále for koss han seinare ga víare sine instruksjóner då han blei invitérte te å déla denne vísdommen med resten av verden. Så, for å konna forstå den léren som Buddha heilt fritt øverékkte alle di kommande generasjónene, é det verdt å se nærmare på någen av di véldokumentérte historiane fra Pali-tekstene som fortsatt eksistére i stóre volúm, som fortélle koss han sjøl beskreiv sin framgangsmåde for å finna di dybaste svarå som han så ihérdigt søgte.

Det som hér fysst følle, é ei sámefatning av prins Siddhatta Gåtamas liv, samt någen av di viktigste erfáringene han gjorde seg på veien som seinare skó blé sentrále når han onnervíste andre i denne Edle Åttedelte veien.

Født inn i ein kongeligge slekt i Sakya-famílien av ei større gruppa kalt Gótama-klánen, vokste prins Siddhatta opp i ein velståande ádels– og krígarklasse Nord i India på grenså te dágens Nepál. Dér nøyd han ein lukseriøse oppvekst i behág og rígdom, og blei trént i di allsídige ferdighédane som ein vérdigge soldát og trónarving sko besítta. Han bodde vekselvis i familiens úlíge herregårder og slott gjønå årets forskjelligge årstíder – palásser kor sjøl tjénarane blei behandla úsevánligt godt og fekk ta sin dél i velstanden.

På tross av stórslådde rígdom og et serdéles behágeligt liv, oppdága prinsen ittekvért at alt dét han søkte itte lykke í - både viste ség å ver flyktigge og úkontrollérbáre, og samtligge åffer for både alderdom, sygdom og død.

Så, sjøl om han hadde forúdsetninger for et lív som mange andre ville konna missúnnan – innsåg prinsen ittekvért at heller ikkje han konne onnsleppa disse úunngåeligge fenoménene, som før eller síden ville innhenta både han og alle andre han va glá i.

Itte å ha kontemplért disse úunngåeligge síene av lívet, mussta han heilt berúselsen av sitt lív i luksus, og begynte anskúa verden ront seg som ein innskrompande damm kor alt som svømte ronnt va i ein ihérdigge kamp mód ein áen om den áller siste dråben i vannet. "Alt" virka vér besláglagt, og dette fylldan me ein ávsmág - kalt samvéga på Páli, øvenfor kor teslyneládande meiningslaust et ordinært menneskelív faktisk vá. Han beslutta derfor i alderen av 29, at det einaste beundringsverdigga målet han konne jobba fram mód, va å prøva finna någe som låg heilt údføre grébet som både alderdom, sygdom og død har på absolutt alt som oppstår og fårgår - med andre ord: någe virkeligt tidlaust stabílt og várigt – ein úrokkeligge trygghéd og lykke som ikkje innebére kamp mód andre eller som teføre merr lídelse her i verden. Han innsåg at for å konna optimáliséra søgen sin deritte, måtte han gjør ei målretta prioritéring av tíå han fortsatt hadde te góe. Så, i takt med den tidsprøvte tradisjónen i Østen, barbérte han áv seg hår og skjegg - kledde seg i di brúne kappene som kjennetegne vandrande allmissemonker, og dró úd i den úforudsígbare skógen for å finna svárå på dét han søgte som aller mest.

Prinsen tenærma seg målet om denne sánne lykken på sáme måde som mennesker údvikle alle slags andre nyttigge ferdighéder her i verden, og oppsøgte innlédningsvís tó annerkjente léremestre - som på kort tid klárte å léda han heilt opp te diras sjøloppnådde nivåer av subtíle meditatíve téstander, omtalt som «absorpsjón i tómhed og intet» og «absorpsjón i hverken persepsjón eller ikkje-persepsjón». Siddhatta innsåg imidlertid at sjøl ikkje disse svért raffinérte sinnstestánnene konne ansés som follstendigt pålíteligge og várigge – og bestemte seg derfor for å dra víare og fortsetta søgen på égenhånd. Dette léda te údprøvingå av voldsomme askéser...någe han såvidt øvelevde itte å flerne ganger ha vóre på genså te å sulta seg ihjél, i testingå av hypotésen om at inténnse smerter og eliminéring av tidliggarre karma gjønå strénge sjølpíning - skolle konna rensa sinnet på det áller dybaste pláne. Han nådde for eksempel et ponkt kor då han gnéi håndå øve mágen konne kjenna kontúrene av sin égen ryggrád, og regelmessigt besvímte onna sjøl di mest alminneligge dágligge ánstrengelser. Ligavel lód han hverken kroppsligge smerter eller svághed få øvevinna den stérke motivasjónen han opprettholdt.

Prins Siddhatta fortsatte me detta i seks år for å sjíkkeligt testa úd disse antatte potensiélle gevinstene - i takt med den tradisjonen som va opprettholdt og praktisért blant mange kontémplatíve yogier av samtiå. Sjøl om denna innténse sjøltortúren bár me ség resultáter som han blei respektért svért høgt for blant øvrigge kolléger – innebár denna smertefolle disiplínen dét han ittekvért erkjente va villédande blindveier. Di konne ikkje léda heilt fram te dét endeligga målet han søkte. 

Ein nyggel te Buddhas éndeligge suksé vá imidlertid at han klárte innsé når han fyst hadde komt på ávveie, og korrigérte dermed strategíene sine mens han forsatte jaktå med et ypperst resultátorientért fókus. I kvért tilfelle innebár detta å vurdéra di faktiske resultátene som di úlíge framgangsmådene gá han – og, når di samtligge víste seg å komma te korte for det ultimáta målet om ein éndeligge frigjøring - fortsatte han údforskingå av potensielle alternatíve veier der té.

Ein áen nyggel te den endeligge sukséen va at han holdt ein svért høge standard. Han lód seg ikkje kvíla tefreds me någe som helst snárare enn ein totále og várigge lykke – någe som va follt og heilt frígjórt fra både død og lídelse – om han så måtte kosta han livet i forsøget.

 

Itte ei lange årrekka me denna ekstréme intensitéten, erkjente han ittekvért at sjøl ikkje di strengaste av askéser konne léda heilt fram te det målet han jakta... men kom så té å huska tebage te ein bemérkelsesvérdigge begívenhéd, kor han tídligt i oppveksten hadde såde for seg sjøl i den behágeligge skyggen av et tré, og kun ved hjelp av dybe konsentrasjón ront pusten aleina, spontánt hadde nådd inn i ein úsedvánligge subtíle absorpsjónstestand – ein uhyre behágeligge og fokusérte sinnstéstand som han seinare omtálte som «djána». Konne detta kanskje vér dél av veien som måtte gå´s, og som faktisk konne léda heilt fram te målet?... Fast bestemt på å gjé detta óg et verdigt forsøg, bestemte han seg for å ávslutta den lángvárigge sjøltortúren for å gjenvinna den basále kroppsligge styrken nødvendigge for å nå tébáge inn i den behágeligge konsentrasjónstéstanden han konne huska fra barndommen. På veien tebáge derté innsåg han ittekvért at dét blei heilt nødvendigt å tréna seg opp i å gje follstendigt slepp på alle slags former for úgunstigge forstyrrande tanker for konsentrasjónen: tanker om sensualitét, harme og fiendlighéd – som alle é vésentligge híndringer for údviklingå og opprettholdelsen av djána – og, i plassen for disse kún tésleppa befríande tanker av forságelse, velvilje og omtenksomhéd – som alle framme balansérte og dybe absorpsjónstéstanner.

Itte å ha mestra disse ferdighédene te det folla, fant han at rektigt nok: djána faktisk údgjóre kjernen av den veien som måtte gå´s for å konna nå heilt fram te det ultimáta målet om ei follstendigge frigjøring.

 

Detta pragmátiske víset å tenærma seg det åbenbára problémet om menneskeligge lídelse på, gá Buddha svért viktigge innsikt i både di ferdighédane som é nødvendigge, samt di sentrále karaktértrekkå som krévs av alle som genuint søge målet om ein éndeligge, várigge frihéd fra stress og lídelse. Detta gá mange verdifulle innsikter om ka menneskesinnet faktisk é i stand te å oppnå, forúdsatt korrékte, flittigge og tålmódigge tréning:

 

  • Sinnet kan trénas opp te å gi heilt slepp på alle tendenser av grådighed, aversjón og feilinnbildninger – som vil sei å jé ávkall på alt begjær for sensualitét og sansestímuli, gi slepp på alle former for fíendtlighéd, sínne og harme – og i plassen, tréna sinnet opp i gunstigge sinnskvalitéter som muliggjør frigjøringå fra disse tri hóvedhindringane.
  • Denna tréningå innebære at me må sjíkka svért nøye på våre égne handlinger, samt di tankane og órå som bygge opp om di.

    Før me údføre ein handling, må me spør oss sjøl: «Ka slags resultáter forvente eg me denna handlingen?» ...Og, hvis me forvénte skáde på enten oss sjøl eller andre – så la vér. Men – hvis ikkje, så fortsett údføringå av handlingen. Víare, mens handlingen údføres –  så sjekk om detta medføre någen úmiddelbáre úforúdsette negative konsekvenser, og i så tilfelle – stopp opp. Hvis derimód alt virke låvánne – så gå henn og follfør handlingen... men, itte handlingen é údført – så évaluér igjen den langsíktigge effekten...for hvis det víste seg at handlingen médførte úforúdsett harme på tross av eins góe intensjóner, så søg rettlédning fra enten erfárne lérare eller médpraktikanter, og gjør opp besluttningen om å unngå gjentá sáme tabben. -Hvis derimód íngen negative konsekvenser kan påvísas, så ta gléde i nettopp detta faktum - og fortsett arbéidet me víareúdviklingå av disse ferdighédane heilt opp te det aller høgaste nivået múligt.

  • Primærmotivasjonen for å praktiséra på denna måden é ein pósitíve og årvågen innsats. Det vil sei, realiséringå om at alle våre handlinger faktisk údgjør forskjellen myddlå lídelse og gléde, skáde og ikkje-skáde – og ikkje minst: at me må ver forsiktigge me dét me faktisk går ronnt å gjørr. Denna årvågne innsatsen må i tillegg koblas opp te ei innstilling om at me ikkje tár te takke med ka som helst når det komme te resulátene av våre handlinger. For, hvis me sér at ennå høgare grader av lykke fortsatt kan vér múligge – så e me vílligge te å legga nér det gjenståande arbeidet som fortsatt é nødvendig for å konna nå opp te aller høgaste nivå, sjøl om det måtta innebéra ytterliggare innsats av oss!

  • For å lykkas i detta krévs to sentrále kvalitéter: ærlighed om alle våre handlinger og díras påfølgande resultát – og solíde observasjónsevner. Hvis me ikkje é ærligge øvenfor andre om ka me faktisk gjørr, så é det óg líde sannsynligt at me virkeligt sjíkke nøye nok ítte når me studére våre égne handlinger. Med andre ord, disse tó viktigge kvalitétene om ærlighéd og observasjónsevner forme et essensiellt pár – og úden di begge, é det úmúligt å finna úd ka som faktisk kan vér múligt å oppnå gjønå menneskeligge egeninnsats.

     

Den nåttå Buddha nådde heilt fram te den follstendigge oppvågningå, satt han onna tréet som seinare blei kjent som Bódhi tréet eller «oppvågnelses tréet» – kor primærfókuset hans i den indre údforskningå va knytta te pusten.

Ikkje báre hadde han fonne tebáge te det sáma nivåe av djána som han hadde erindra fra då han va yngre, men óg ytterliggare 3 nivå av disse svért behágeligge og subtíle absorpsjónstéstándane.

Då han ittekvért nådde inn i 4. djána, stillna pusten follstendigt (någe som é et karaktéristisk fenomén som fyst inntreffe dér) - og sinnet kom då i ein så lysande kláre og formidábel lígevektstéstand at det frambrakte 3 bemerkelsesverdigge innsikter for prinsen:

 

  • Den fysste stóre innsikten va ein heilt kláre erínndring av alle sine tidligarre liv – ei fartstíd som Buddha seinare sa strakk seg 86 000 «eon» (kalpa) tebáge i tid...eller: «med úanskueligge opprinnelse» som han óg formulérte det på spørsmål om kor lenge denna gjenvandringå i Samsára faktisk har várt.

  • Den ándre innsikten va forståelsen av koss absolutt alle vésner dør og gjenfødes i takt me díras égen ka(r)mma. Det vil sei – både di tídliggare, samt nåværande intensjónelle handlingene me gjør oss, og alle di úlíge resultátene og múlighédane som både direkte- eller indirekte fulle av di.

  • Den tredje innsikten blei som følge den mest bánebrydane, og va nettopp koss me kan rensa úd di mangfoldigge mentále úreinhédene (kalt «ásava» på pali - det vil sei: åppkast, údflód, kvalme etc.) Med andre ord - den problemátiske oppstrømningå av úgunstigge og údyktigge tanker som springe opp og úd av sinnet, som både føre me seg alle slags former for stress og begjær, som definére oss, og som dermed óg bínne oss te både tíd, rom og påfølgande gjenfødsler itte det innevérande lívet é omme.

Då alle disse úreinhédane va totált eliminért fra sinnet, opplevde Buddha dét som stóra gjønåbrudde som han breskreiv som Nibbána: Den follstendigge tídlause og úrokkeligge téstanden som han hadde søkt så ihérdig, ein testand heilt frí fra mentál lídelse, follstendigt frígjort fra alle hindringer – og et menneskes follstendigge oppvågning i tevérelsen.

I di syv úgene som følgte oppvågningå, blei Buddha vérande i området ront Bódhitréet i den úbeskríveligge lykkerúsen som fulgte denna komplette forståelsen han éndelig hadde nådd. Itte fyst å ha vóre i tvíl om detta faktisk konne víareformidlas te ándre, og om der i det heila tatt fantes di som va villigge te å legga nér den innsatsen som krevs for å nå heilt fram te det sáma målet – tóg Buddha fatt på instrúeringå av andre.

Han søkte fyst úd någen av sine tidliggare médsámensvórne, dérav di 5 yogiene som hadde følgt han i askésene og støtta han tidliggare på veien. Disse blei dermed di fyste "edle disiplene" av Buddha, itte å vellykka ha klárt å guida di heilt fram te den sáme folle frigjøringå han sjøl hadde nådd. Dérméd fortsatte han me síne nære og fjerne familemedlemmer, samt stóre grupper spirituelle søgera som hadde mangla déler av det totála bildet som Buddha nå hadde sett – dvs. yogier som hadde praktisért onna andre forskjelligge mestere eller i úlige etablérte religiøse sekter, men med det sáma målet om å bryda úd av gjenvandringå i samsára. Når ryktene fort spredte seg om Buddhas oppvågning, va mangfoldigge av disse svért ivrigge itte å treffa han og prøva iverksedda den kunnskáben Buddha nå konne déla me di alle. Buddha údtálte ved seinare anlédninger at absolutt alt dét han hadde skúa og nådd foll innsikt i gjønå si égen oppvågning, konne sámenlignas med alle bládene på trenå i ein heile skóg – mens det som han nøysommeligt fokusérte på når han ga sine presíse instrúksjóner te sine studenter, konne ansés som kun ein néve full av di mest essensielle bládene. Buddha beslutta derméd å fyst og fremst fokuséra på kun dét som va av direkte releváns og av pragmátiske nytte for alle di som sjøl søgte den same frigjøringå som han hadde nådd. Me kan dermed sé koss alle di instruksene han gáv itte oppvågningå og den restérande lévetiå hadde et sylskarpt målretta fókus inn mód den høgaste oppnåeligge testanden for alle vésner – Nibbána.

Dette innebár nødvendigvis å sedda te síes ganske mange av di spørsmålå som faktisk hadde víst seg å vér írrelevante for oppnåelsen av Nibbána

- spørsmål som i følge Buddha, fort kan énda opp som hínder på veien på gronn av úgunstigge proliferéringer - og hér snakke me om «høgaktuelle» téma som det fortsettes å forskas på i videnskábeligge og religiøse forum inn i modérne tíd. Blant di spørsmålå som Buddha bevisst satt te síes va: «ka e égentligt ein person?», «har me verkeligt et sjøl eller ei sjél?», «é universet évigt, úendelig eller begrensa?», «é alt som eksistere Ett, eller har alt ein mangoldigge eller dúalistiske natúr?»

I plassen for intellektuelt fristande spekuléringer som alle disse, pressisérte Buddha at det me må iherdigt fokuséra på: é det som kan knyttas direkte opp te våre égne handlinger, og på dét som berøre di handlingsstrategíene me kan trena opp te det mestringsnivået nødvendigt for å klára sé forbí di illusjónene og missforståelsene som rår i teværelsen.

Kamma, og skille mydlå dyktigge- og údyktigge handlinger, blei me andre ord forankra som kjerneléren i Buddhas doktríne – hans Dhamma-Vinaya 

– sannhédene som údgjorde hans essensiélle néve med bláder.